جزیره زندان تانزانیا (چانگو): تاریخ پرفرازونشیب و بهشت لاکپشتهای غولپیکر
جزیره زندان در تانزانیا که با نام محلی چانگو نیز شناخته میشود، یکی از جزایر زیبا و معروف اقیانوس هند است. این جزیره در خلیج تنگه زنگبار و در فاصله حدود ۵.۶ کیلومتری شمال غربی شهر سنگی زنگبار قرار دارد. جزیره چانگو با طول تقریبی ۸۰۰ متر و عرض ۲۳۰ متر، مساحتی کوچک اما سرشار از تاریخ، فرهنگ و طبیعت بکر را در خود جای داده است. نام این جزیره از نام ماهیای گرفته شده که در آبهای اطراف آن به وفور یافت میشود.
تاریخچه جزیره زندان
دوران پیش از استعمار
جزیره چانگو تا دهه ۱۸۶۰ میلادی کاملاً خالی از سکنه بود. در آن دوران، سلطان ماجد بن سعید، نخستین سلطان زنگبار، این جزیره را به دو تاجر عرب بخشید. این دو تاجر از جزیره به عنوان محلی برای نگهداری موقت بردگان سرکش استفاده میکردند. آنها بردگان را پیش از فروش در بازار بردهفروشان شهر سنگی یا انتقال به خارج از کشور، در این جزیره نگهداری میکردند. در این دوره، بردگان برای استخراج سنگهای مرجانی به عنوان مصالح ساختمانی نیز در جزیره کار میکردند. این سنگها بعدها در ساخت بناهای شهر سنگی مورد استفاده قرار گرفتند.
دوران استعمار بریتانیا
پس از آنکه زنگبار در سال ۱۸۹۰ بر اساس معاهده هلیگولند-زنگبار به تحتالحمایگی بریتانیا درآمد، تحولات مهمی در جزیره رخ داد. در سال ۱۸۹۳، سر لوید ویلیام متیوز، نخستین وزیر بریتانیایی زنگبار، این جزیره را از مالکان عرب آن خریداری کرد. هدف او ساخت یک زندان مدرن برای مجرمان خطرناک و تکرارکنندگان جرایم در سرزمین اصلی تحت قضاوت زنگبار بود.
ساختوساز زندان در سال ۱۸۹۴ به پایان رسید و به همین دلیل جزیره به نام “جزیره زندان” معروف شد. نکته جالب توجه این است که این زندان هرگز هیچ زندانی را در خود جای نداد. مقامات استعماری به دلایل نامشخصی هرگز از این ساختمان به عنوان زندان استفاده نکردند.
تغییر کاربری به ایستگاه قرنطینه
مقامات بریتانیایی نگران خطر شیوع بیماریهای همهگیر در شهر سنگی بودند. شهر سنگی در آن زمان مهمترین بندر شرق آفریقا محسوب میشد و سالانه کشتیهای زیادی از نقاط مختلف جهان وارد آن میشدند. به همین دلیل، جزیره چانگو را به ایستگاه قرنطینه برای تمام قلمروهای بریتانیا در شرق آفریقا تبدیل کردند.
ساختمان زندان قدیمی به بیمارستان تبدیل شد و در سال ۱۹۲۳، مقامات بریتانیایی رسماً نام جزیره را به “جزیره قرنطینه” تغییر دادند. مسافران کشتیها در این جزیره پیاده میشدند و بین یک تا دو هفته تحت نظر قرار میگرفتند تا از سلامت آنها اطمینان حاصل شود. بیماری اصلی که تحت نظارت قرار داشت، تب زرد بود.
دوره رونق گردشگری اولیه
کشتیها معمولاً فقط بین دسامبر و مارس به شرق آفریقا میرسیدند، بنابراین جزیره در بیشتر ایام سال از موارد قرنطینه خالی بود. در این دورههای خلوت، جزیره چانگو به یک تفریحگاه محبوب برای اروپاییها و ساکنان محلی زنگبار تبدیل شد. در اواخر دهه ۱۸۹۰، ساختمانی به نام “کلبه اروپایی” برای پذیرایی از گردشگران در جزیره ساخته شد.
گودالهای بزرگی که از استخراج سنگ مرجان در جزیره باقی مانده بود، تمیز و به عنوان استخر شنا مورد استفاده قرار گرفت. در سال ۱۹۳۱، مجموعه جدیدی از ساختمانهای قرنطینه در جنوبغربی جزیره ساخته شد که ظرفیت پذیرش ۹۰۴ نفر را داشت.
لاکپشتهای غولپیکر آلدابرا: نماد زنده جزیره
تاریخچه ورود لاکپشتها
در سال ۱۹۱۹، فرماندار بریتانیایی سیشل چهار لاکپشت غولپیکر آلدابرا را به عنوان هدیه به جزیره چانگو فرستاد. این لاکپشتها که بومی جزایر آلدابرا در سیشل هستند، از بزرگترین لاکپشتهای خشکی در جهان محسوب میشوند. این لاکپشتها به سرعت در جزیره تکثیر شدند و تا سال ۱۹۵۵ تعداد آنها به حدود ۲۰۰ عدد رسید.
افول و احیای جمعیت
متأسفانه، مردم برای فروش به عنوان حیوان خانگی یا استفاده به عنوان غذا، لاکپشتها را از جزیره میدزدیدند. این شکار غیرمجاز باعث کاهش شدید جمعیت لاکپشتها شد. تا سال ۱۹۸۸، تعداد آنها به ۱۰۰ عدد، در سال ۱۹۹۰ به ۵۰ عدد و در سال ۱۹۹۶ به فقط ۷ عدد رسید.
در سال ۱۹۹۶، برای افزایش جمعیت، ۸۰ لاکپشت نوزاد به جزیره منتقل شدند، اما متأسفانه ۴۰ عدد از آنها ناپدید شدند. دولت زنگبار با کمک انجمن جهانی حمایت از حیوانات، محوطهای بزرگ برای حفاظت از این حیوانات ساخت. تا سال ۲۰۰۰، جمعیت آنها به ۱۷ لاکپشت بالغ، ۵۰ لاکپشت نوجوان و ۹۰ نوزاد بهبود یافت.
وضعیت کنونی
امروزه جزیره چانگو به عنوان یک پناهگاه مهم برای لاکپشتهای در معرض خطر شناخته میشود. لاکپشتهای آلدابرا در فهرست قرمز اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت به عنوان گونهای آسیبپذیر ثبت شدهاند. بنیاد ویژهای در جزیره از این لاکپشتها مراقبت میکند و برنامههای منظمی برای تکثیر و حفاظت از آنها اجرا میکند.
قدیمیترین لاکپشت جزیره چانگو حدود ۱۹۶ سال سن دارد. این لاکپشت که به عنوان یکی از پیرترین ساکنان جزیره شناخته میشود، قدمت آن به ۶۵ سال پیش از استعمار زنگبار و تانزانیا بازمیگردد. لاکپشتهای غولپیکر آلدابرا از جمله جانوران با طولانیترین عمر روی زمین محسوب میشوند و برخی از آنها میتوانند بیش از ۲۰۰ سال زندگی کنند.
بازدیدکنندگان جزیره میتوانند لاکپشتها را از نزدیک مشاهده کرده و با برگهای مخصوص به آنها غذا بدهند. این تعامل با لاکپشتها یکی از جذابترین بخشهای سفر به جزیره چانگو است. محوطه باز این پناهگاه امکان پرورش تحت نظارت و پایش مداوم جمعیت لاکپشتها را فراهم کرده است.
معماری و بناهای تاریخی جزیره
زندان قدیمی
ساختمان زندان قدیمی که در سال ۱۸۹۴ تکمیل شد، همچنان پابرجاست. این ساختمان با معماری استعماری بریتانیایی ساخته شده و دیوارهای سنگی ضخیم آن نشان از استحکام بالای بنا دارد. امروزه بخشی از این ساختمان به عنوان سرپناهی برای برخی از لاکپشتها استفاده میشود. بازدیدکنندگان میتوانند از سلولهای قدیمی زندان دیدن کنند و با تاریخچه این مکان آشنا شوند. این زندان که هرگز برای نگهداری زندانیان استفاده نشد، امروزه به یکی از جاذبههای تاریخی مهم جزیره تبدیل شده است.
بقایای دوره قرنطینه
ساختمانهای قرنطینه که در سال ۱۹۳۱ در جنوبغربی جزیره ساخته شدند، همچنان وجود دارند. این ساختمانها پس از پایان یافتن کاربری قرنطینه، به تدریج رو به ویرانی رفتند. امروزه، بخشی از این ساختمانهای نیمهویران با بازسازی خلاقانه به ۱۲ اتاق اقیانوسنما با طراحی زیبا تبدیل شدهاند. همچنین یک بار دنج به نام “خلیج ماهیگیران” در این مجموعه فعالیت میکند.
قلعه زندان
بقایای قلعه زندان به سبک اصلی خود بازسازی شده و کاربریهای جدیدی یافته است. این قلعه در حال حاضر به عنوان مرکز فرهنگی اصلی جزیره فعالیت میکند. در این مرکز، یک بوتیک اختصاصی برای فروش صنایع دستی محلی، کتابخانه کوچک، رستوران و بار برای پذیرایی از گردشگران وجود دارد.
کلبه اروپایی
کلبه اروپایی که در اواخر دهه ۱۸۹۰ برای گردشگران ساخته شد، با هنرمندی بازسازی و به رستوران متیوز تبدیل شده است. این رستوران به نام سر لوید ویلیام متیوز نامگذاری شده و با ظرفیت ۵۰ نفر، انواع غذاهای بینالمللی با کیفیت را سرو میکند. تراس وسیع رستوران مشرف به استخر و نسیم خنک دریا، فضایی دلپذیر و رویایی برای بازدیدکنندگان فراهم کرده است.
حیات وحش و طبیعت جزیره
پوشش گیاهی
جزیره چانگو دارای پوشش گیاهی غنی و متنوعی است. درختان نخل بلند در سراسر جزیره پراکنده شدهاند و جنگلهای کوچک با درختان بومی منطقه، فضای سبز دلنشینی را ایجاد کردهاند. حدود ۷۰ درصد از مساحت جزیره پوشش گیاهی طبیعی خود را حفظ کرده است. سواحل جزیره با شنهای سفید و نرم و آبهای شفاف فیروزهای، چشماندازی رویایی و کارتپستالی را خلق کردهاند.
سایر جانوران
علاوه بر لاکپشتهای غولپیکر، جزیره میزبان جانوران دیگری نیز هست. بازدیدکنندگان میتوانند در جزیره طاووسهای رنگارنگ را مشاهده کنند که با زیبایی خود جلوهای خاص به جزیره بخشیدهاند. همچنین غزالهای کوچک به نام دیک-دیک در نقاط مختلف جزیره زندگی میکنند. این حیوانات کوچک و زیبا به تنوع زیستی جزیره افزودهاند و تماشای آنها برای گردشگران لذتبخش است.
صخرههای مرجانی
آبهای اطراف جزیره چانگو دارای یکی از زیباترین صخرههای مرجانی مجمعالجزایر زنگبار است. این صخرهها با رنگهای زنده و متنوع خود، زیستگاه گونههای بیشماری از ماهیهای گرمسیری و آبزیان رنگارنگ هستند. عمق آب در این منطقه معمولاً از ۲ متر تجاوز نمیکند، بنابراین غواصی با اسنورکل برای همه افراد حتی مبتدیان نیز امکانپذیر است. شنا کردن در میان این صخرههای مرجانی و تماشای ماهیهای رنگارنگ، تجربهای فراموشنشدنی برای گردشگران است.
امکانات گردشگری و اقامتی
اقامتگاهها
جزیره چانگو در حال حاضر به عنوان یک تفریحگاه خصوصی تحت مالکیت دولت فعالیت میکند. در شمالغربی جزیره، ۱۵ کلبه مدرن و شیک با سقفهای سنتی به نام ماکوتی ساخته شده است. این کلبهها با معماری خاص خود ترکیبی از سبک سنتی و امکانات مدرن را ارائه میدهند. هر کلبه دارای حمام اختصاصی با وان بزرگ، ایوان خصوصی با نمایی رو به دریا و فضایی خنک در طول شبانهروز است. اقامت در این کلبهها فرصتی بینظیر برای تجربه زندگی در دل طبیعت و شنیدن صدای امواج دریا فراهم میکند.
رستورانها و امکانات رفاهی
جزیره دارای رستورانهای متعددی است که انواع غذاهای محلی و بینالمللی را سرو میکنند. همچنین یک بار مدرن برای پذیرایی از گردشگران در نظر گرفته شده است. استخر شنا با آب شیرین، زمین تنیس و کتابخانه کوچک از دیگر امکانات رفاهی جزیره هستند. آب شیرین مورد نیاز جزیره از طریق یک لوله زیردریایی از سرزمین اصلی زنگبار تأمین میشود که این امر خود یک شاهکار مهندسی محسوب میشود.
ورودی و هزینهها
ورود به جزیره مستلزم پرداخت هزینه ورودی است. این هزینه حدود ۴ دلار آمریکا یا معادل ۱۰,۰۰۰ شیلینگ تانزانیا میباشد. این مبلغ صرف نگهداری از پناهگاه لاکپشتها و حفاظت از محیط زیست جزیره میشود.
دسترسی به جزیره و بهترین زمان بازدید
دسترسی به جزیره چانگو فقط با قایق از طریق بندر شهر سنگی زنگبار امکانپذیر است. سفر با قایقهای موتوری تندرو یا قایقهای سنتی به نام داو حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه طول میکشد.
گردشگران میتوانند از دو طریق به جزیره سفر کنند. روش اول استفاده از آژانسهای مسافرتی است که با قایقهای بزرگ و مدرن، تورهای منظمی به جزیره برگزار میکنند. این روش قیمت ثابت و خدمات منظم دارد. روش دوم استفاده از قایقهای محلی با راهنمایان بومی است که امکان چانهزنی و تجربهای اصیلتر را فراهم میکند.
هزینه رفت و برگشت با قایق خصوصی حدود ۳۰ تا ۴۰ دلار آمریکا برای هر قایق است. این مبلغ را میتوان بین ۶ تا ۱۰ نفر تقسیم کرد. قایقهای اشتراکی نیز با هزینه حدود ۴ تا ۵ دلار به ازای هر نفر در دسترس هستند که گزینه اقتصادیتری محسوب میشود.
بهترین زمان بازدید از جزیره، فصل زمستان و بهار یعنی از ژوئن تا نوامبر است. در این ماهها هوا خنکتر و بارندگی کمتر است. دمای هوا در این فصل حدود ۲۵ تا ۳۰ درجه سانتیگراد است و شرایط برای بازدید و شنا در دریا ایدهآل میباشد.
هتلهای نزدیک جزیره در شهر سنگی
بازدیدکنندگان معمولاً در شهر سنگی اقامت کرده و به صورت روزانه با قایق به جزیره سفر میکنند. شهر سنگی گزینههای اقامتی متنوعی برای گردشگران دارد.
هتل پارک حیات زنگبار
این هتل لوکس در سال ۲۰۱۵ در محله تاریخی شهر سنگی ساخته شده است. این هتل دارای ۶۶ اتاق و سوئیت با دکوراسیون مدرن و شیک است. امکانات هر اتاق شامل تلویزیون صفحه تخت، آیپد برای استفاده مهمانان، وایفای رایگان، سیستم صوتی بلوتوث و مینی بار میشود. رستورانهای هتل انواع غذاهای محلی و بینالمللی را سرو میکنند. استخر هتل با منظرهای زیبا از شهر قدیمی زنگبار، فضایی دلپذیر برای استراحت فراهم کرده است.
هتل زنگبار سرنا
این هتل در محله تاریخی شهر سنگی واقع شده و دارای ۵۱ اتاق و سوئیت با دکوراسیون سنتی و محلی است. معماری این هتل الهام گرفته از سبک سنتی زنگبار است و حال و هوای تاریخی خاصی دارد. امکانات آن شامل تلویزیون صفحه تخت، وایفای رایگان و سیستم تهویه مطبوع میشود. رستوران هتل غذاهای محلی با طعمهای اصیل را سرو میکند.
هتل قصر زنگبار
این هتل در منطقه تاریخی شهر سنگی و در فاصله حدود ۳ کیلومتری جزیره زندان قرار دارد. این هتل بوتیک با ۹ اتاق، فضایی صمیمی و خصوصی برای مهمانان فراهم کرده است. اتاقها با دکوراسیون سنتی و محلی تزئین شدهاند. رستوران هتل غذاهایی از جمله غذاهای محلی و بینالمللی را با کیفیت بالا سرو میکند.
هتل تمبو هاوس
این هتل در منطقه تاریخی شهر سنگی و در نزدیکی اسکله قایقهای جزیره زندان واقع شده است. دارای ۳۶ اتاق با دکوراسیون سنتی و محلی است. موقعیت مکانی عالی این هتل، دسترسی آسان به جاذبههای گردشگری شهر سنگی را فراهم میکند. رستوران هتل با منوی متنوع خود، گزینههای غذایی مختلفی را به مهمانان ارائه میدهد.
نتیجهگیری
جزیره زندان تانزانیا یا چانگو، با تاریخ پرفرازونشیب خود، یکی از جذابترین مقاصد گردشگری زنگبار است. این جزیره که روزگاری محل نگهداری بردگان سرکش و سپس ایستگاه قرنطینه دوران استعمار بود، امروز به یک بهشت گردشگری و پناهگاه امن برای لاکپشتهای غولپیکر تبدیل شده است.
جزیره چانگو با ترکیب منحصربهفرد تاریخ، فرهنگ، طبیعت بکر و امکانات تفریحی مدرن، تجربهای فراموشنشدنی برای بازدیدکنندگان فراهم میکند. بازدید از خرابههای زندان قدیمی و شنیدن داستانهای تلخ دوران بردهداری، آشنایی با لاکپشتهای چندصدساله و غذا دادن به آنها، غواصی در صخرههای مرجانی رنگارنگ و شنا در میان ماهیهای گرمسیری، و استراحت در سواحل شنی سفید و آبهای فیروزهای، از جمله فعالیتهایی است که گردشگران میتوانند در این جزیره تجربه کنند.
با این حال، بازدیدکنندگان باید همواره به یاد داشته باشند که این جزیره زمانی محل رنج و عذاب انسانهای بیگناه بوده است. همچنین لاکپشتهای غولپیکر آن موجوداتی شکننده و در معرض خطر انقراض هستند. رعایت احترام نسبت به تاریخ پرتلاطم جزیره و رفتار مناسب با حیوانات و محیط زیست، از وظایف مهم هر گردشگری است که از این مکان بازدید میکند.
در تور تانزانیا با پارسوآ همراه باشید تا با بسیاری از جاذبههای این کشور زیبا و شگفتانگیز از جمله جزیره زندان چانگو آشنا شوید و خاطراتی ماندگار برای خود رقم بزنید.
